Kisiku'k Wklusuwaqnmuow
"What the Elders Have to Say"
Barbara Sylliboy
Eskasoni 

Transcript: [-]

"english words, or people that are speaking"

{words I'm not sure of, or spelling may not be accurate [will add time stamp]}

Nutkweyanek i' a'tukouksiekpnaq na nutjaq a'. Na newteyek a' i' aknimapni'k la teluwi'tatkaq mikekna'siaq a'. Taluisik net. Wla na tewitke'jke'l na'tami ala, wikisni'k na e'pit aq ji'nm, aklasiewki'k a'. Na ewle'jijik na to'q na'kwek to'q i'ka'taqniktuk llukwejik aq maliaptmi'tij keytu'n i'ka'taqn aq waisisk aq koqoey. Na ketkuna'tisnaq mijua'jijaq a', lpa'tuji'jl a', me' mna'q newtipuna'likl katu. Na newte'jkek na'kwek, kwijmuk i'ka'taqniktuk etl-lukwejik e'pit aq ji'nm, naqalaytl mijuaji'tl lamikuo'mk nepalitl. Na ta'n tujiw la piskwa'j e'pit mu eymlika wnijanuowaq. Pas aljilqīmi'tietaq to'q. Na wkji'nmml wikumatl aq telimatl, "na'tuwen wesuwa'lataq knijanuwaq, na'tuwen kemutnetaq knijaninenuwaq". Na poqji al-pipanikesit ji'nm aq koqoey, al-pipanikesit {ala'yīt 00:01:20} keytu'n ki's we'n a' nemiuksin {ala'yīn 00:01:24} "around" wutank a'. Na'tuwen talimatl, "Nemi'kntīpni'k na Kwetejki'k, Kwetejki'k alta'pni'k, al-wisku'waqi'k etuk". Na ketloqo ta'n tujiw ap me' {se'wa'yīt 00:01:45} ji'nmaq al-pipanikesit, klapis ika't wutan pilewey, telimut "E'e pejita'pni'k la Kwetejki'k mlakejaq pettawe'tipnaq, mlakejaq iknmaqntīpnaq. Alala'tipnaq mijua'ji'jaq wisawatpalitaq". Na to'q ji'nm to'q ti a' teluet ma' "giveup'owu". Na siew kwiluwasit na'sīk. Mu to'q we'jia'tikaq la wunijanuowaq a. Klapis ap katu ktikl mijuaji'tl, lpa'tujl, we'jita'titl. Na to'q nekm to'q pemikwe't i' aknutmuatl na to'q ji'nm to'q wkwisl, wli anko'tīsk a' "you know" nesana'q na. Telimatl nesana'q na {kemutnalulnino 00:02:37} ap ki'l Kwetejk. Na to'q lpa'tuj, keytu'n a', wejkwikwet i' nutk to'q wjiknamaq kemutnalusnaq. Na nike' na ji'nm to'q kisikuijik to'q klapis kisiku'wejik. Na newte'jkek na'kwek, pekisink to'q la Kwetej. Pitaq wsapun aq la mikekney wtapsun aq koqoey a'. Kwetayakwi'titl to'q ti. {Telta'yejik 00:03:12} ketu ne'pa'kwi'titl a'. We'kwetai'jik to'q kisikuwi's aq kisikuo'p. Pekije'k to'q weja'toq, kisi-kinua'tuwajik ti to'q ji'nm a', "mu na at ne'po'lnuoq, mu na ajano'lnuoq kis na koqoey. Ni'n na kkwisuow. Nutqweyanek kemutnalipnik Kwetejk elma'lipni. Kisi-kwenit Saqamawo'q, teliksuwa'lip kutey wkwisl aq kisi-kwenit aq ekinu'tmuit taqowey nuta'q nenīmn aq apoqnmuit a'. Ekina'muit". Na'sīk pem-kisiku'wejek to'q Saqamaw, na to'q teluejik to'q skwijinu'k. Na nike' na kisikwenatl na, ma kis saqamawik nekm na, je mu a' Kwetej, na'tami wejiet unama'ki na. Unama'ki wetapeksit nekm na. Ma kis saqamawik tet. Aq i' nutk to'q la ji'nmji'j to'q nutuajik keytu'n weskumjik a'. Na pipanimatl wutjl, telimatl "teliaq net telua'ti'j skwijinu'k la?, teluejik na unama'ki wetapeksi? Mu net ni'n Kwetej?". Na to'q kisikuo'p telimatl "moqo". Telimatl "Unama'ki na wejien ki'l, Unama'ki na ketloqo na Unama'ki wetapeksin ki'l". Telimatl a', "Kemutnalulnap na, apje'jinek kemutnalulnap. Na'sīk mu aji'suwite'lmulnu aq nijan". Aq ketloqo teli-kwenatl kutey nike' wkwisl a', ekinu'tmuatl ktantekelin aq matnekelin, ekinu'tmuat ta'n telitoq koqoey. Msīt koqoey kaqi-kinu'tmuat. Na to'q ti pa'qale'kik kisiku'k la e'pit aq ji'nm to'q a'. Pekisinlitl apaju wkwisuwal kaqi-kisikwelisnaq a'. Na to'q wikuma'titl ktikl, telima'tl to'q, ika'taqniktuk na'tami eymlisn, wikuma'titl telema'titl "Juku'e', awnasa'i juku'e'," Na to'q pettukwi'k to'q ti aq ala'toq qaliputi, al-klnīk a' kiskaja'toq to'q la sikta'n to'q Kwetejl a'. Mīta Kwetej kemutnalasnaq wjiknamaq nekm ne'wt a'. Na to'q telima'titl "moqo muk tala'law, muk tala'law kjiknam na, kjiknam na apaji-pīsink". Telima'titl to'q "talteskmu'sīp katu?". Telimatl to'q pekisulitki'k telimatl to'q nikmaqi'k mi'soqo ala Qamso, telui'tasik, na na'te'l we'kwa'litki'k teluet tujiw telimipni'k ta'n tl-tesketīsk tet pisin. Petkima'titl asa mi'soqo ka'qnek ta'n tleyawilij. Peji-wituwa'mua'titaq wejita'jik ta'n tleyawultijik Kwetejk mi'soqo Qamsoq. Tujiw Qamsoq etl-inkla'titaq a'. Tujiw nekm siewa'īt tewitke'jk eliet we'jiajik wikmaq. Na welta'sualtijik to'q ti wkjiknaml a' aq eltuat to'q wkjiknaml wtapsun kisituat to'q wkjiknaml wtapsun mikekney aq to'q ekinu'tmuatl to'q teli-ktantekemk aq ekwitamemk aq we'kow ta'n teli-tmk koqoey, kisitu'tit to'q kwitn, e'plowik ti kwitn kisitu'tit. Amkwes to'q Mi'kmaq nemitu'tit telik a'. Ala'tijik to'q ala' nike' tewitke'jk to'q apaqtuk a' ala'tijik. Na'sīk a' mu nestuweyuki'k na a'. Wenl welteskua'it a' apiktantekelitl kisna aptuklitl, na ankala'titl, tepa'tijik, tujiw aqata'ik apijo'tua'it. Mu to'q wen a' e'tmuaqik aq koqoey mīta jipalutki'k aq ata-matnekejik a', melkiknajik. Na msit wen jipalajik, jipala'tijik to'q msit wen to'q na {sikekna'siaq? 00:07:54} jipalujik a'. Etli-alsusitki'k na to'q tewitke'jk na mi'soqo ne'wt to'q wisuwiknemasni'k pas newte'taq ji'nmaq eykīsnaq wisuwiknemajik a', teluisisnaq John Tough. Na to'q nekmuk pas mu lukwaqna'la'tikl mīta kejia'tl wisuwiknemkwi'tal. Na me' pem-jipalutki'k ki's nepkīsni'k sa'q me' pem-jipalujik. Ne'wt to'q la ji'nmuk ketknultijik miniku'ji'j a'. Na to'q nutuwa'tijik ta'wīnik wejkwisikwilijik. Wejkwisikwilijik to'q ta'wīnik nutuwa'tijik, we'kweta'sultijik to'q ti. Teluejik skīte'kmujk na. Teluejik to'q mikekna'siaq na ajino'ksi'kik na. Na to'q newte'it ji'nm wiskita'it to'q teluet to'q "Ni'n na John Tough," aq to'q a' pun lukwaqna'lukwi'titki'k la skīte'kmujki'k a'. Aq na kespi-a'tuksianek.